Na czym polega gra
Każdy gracz ma zawód z pensją, podatkami, kredytem hipotecznym i pożyczkami. Celem jest uniezależnić się od tej pensji: kupić tyle aktywów, żeby przynosiły więcej pieniędzy, niż zabiera życie.
Gdy ci się to uda, opuszczasz Koło życia i wchodzisz na Drogę marzeń. Tam trzeba kupić swoje marzenie albo zwiększyć dochód o 50 000 — kto zrobi to pierwszy, wygrywa.
Początek gry
- Zawody są losowane — swojego nie wybierasz ani nie zamieniasz. Liczby twojego zawodu trafiają do raportu bez zmian.
- Każdy dostaje losowy portfel startowy: gotówkę, akcje albo nieruchomość w różnych połączeniach.
- Gotówka na start to twój przepływ pieniężny plus oszczędności z zawodu plus gotówka z portfela. Oszczędności dostajesz jeden raz.
- Każdy wybiera swoje marzenie na Drodze marzeń jeszcze w pokoju. Dwóch graczy może wybrać to samo — to dozwolone, ale ryzykowne.
- Nikt nie zaczyna z dziećmi ani z pożyczkami bankowymi. W trybie klasycznym początkowe sumy raportu przychodzą gotowe.
Tura krok po kroku
- Sprawdzenie wyjścia: jeśli warunek jest spełniony, na początku tury możesz wyjść na Drogę marzeń.
- Rzut kostką. Na Kole życia jest jedna kostka, a po dobroczynności — jedna albo dwie, do wyboru.
- Pionek idzie zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Jeśli miniesz pole przepływu pieniężnego, przepływ naliczy się sam.
- Pole zaczyna działać: transakcja, rynek, wydatek i tak dalej.
- Zdarzenie, w którym nie ma o czym decydować — przepływ, dziecko, zwolnienie, kara — zatrzymuje turę: naciśnij „Zatwierdź”. Jeśli nie zdążysz, tura sama pójdzie dalej po upływie czasu.
- Jeśli karta pozwala działać wszystkim, pozostali dostają własne okno — po kolei, zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
- Sprzedajesz akcje, bierzesz pożyczkę, spłacasz dług, rezygnujesz z opcji — raport przelicza się od razu, a dopóki to się nie stanie, nie można iść dalej.
- W pojedynku po naciśnięciu „Gotowe” samodzielnie rozkładasz formularz startowy. Gdy skończysz choć jedną grę, przycisk „Auto” wypełni go od razu. Na grę to nie wpływa.
- Każdy, komu zmieniły się sumy raportu, rozkłada nowe wiersze i przelicza sumy. Wyjątek to ci, którzy są już na Drodze marzeń: oni raportu nie mają.
- Tura przechodzi na następnego gracza.
Raport rozkładasz samodzielnie
Nowe i zmienione wiersze rozkładasz samodzielnie: każdy przeciągasz do właściwej części formularza — dochodów, wydatków, aktywów albo pasywów. Gra nigdy nie wybiera sekcji za ciebie. To, co sprzedane albo spłacone, też usuwasz samodzielnie koszem obok wiersza. Jeśli liczba tylko zmalała — spłacono część pożyczki, sprzedano część akcji, czynsz spadł — nie ma czego przeciągać: najedź na wiersz w formularzu i naciśnij „zaktualizuj”, a 1 000 zmieni się w 300. Jeśli wydatek albo dług, który już jest w formularzu, rośnie, do rozłożenia dostajesz tylko różnicę: rata pożyczki wynosiła −1 100, bierzesz kolejną pożyczkę — lista pokazuje −200/mies., a −1 100 zostaje w formularzu. Upuść −200 na wydatki, a zamiast −1 100 pojawi się nowe −1 300. Tak samo z dochodem, który urósł: czynsz wynosił 2 500, teraz 3 220 — lista pokazuje +720, a 2 500 zostaje w formularzu.
Kupiony biznes, tantiemy albo lokata to jeden wiersz na cały zakup: przeciągnij go, a obie jego liczby od razu pojawią się w formularzu. Przy nieruchomościach i papierach wartościowych liczby idą osobno: przy domu czy działce osobno cena i osobno wkład własny, nawet gdy wkład wynosi 0 albo równa się cenie; przy akcjach, opcjach i pozycji krótkiej osobno liczba sztuk i osobno cena za sztukę. Przeciągnij pierwszą, a wiersz pojawi się z jedną liczbą i kreską w miejscu drugiej; przeciągnij drugą, a kreska zmieni się w liczbę.
Podczas rozkładania nic nie jest sprawdzane: przestawiaj, ile potrzebujesz. Gdy wszystko leży na miejscu, naciśnij „Przelicz” przy każdej sumie, która się zmieniła: liczba od razu się zaktualizuje. Tym samym przyciskiem nie cofniesz sumy — on znika; jeśli zmienisz zdanie, odłóż wiersz z powrotem na listę albo naciśnij „Od nowa”. Gdy wszystko jest rozłożone i każda suma przeliczona, pojawia się „Zatwierdź” — i dopiero on sprawdza formularz. To, co leży dobrze, zostaje; to, co źle, wraca na listę nowych wierszy z podpowiedzią, a suma nad nim wraca do poprzedniej liczby. Przycisk „Od nowa” odsyła wszystkie wiersze na listę naraz.
Sumę liczy przycisk „Przelicz” i pojawia się on tylko tam, gdzie położono wiersz zmieniający jej liczbę. Kupujesz pozycję, która nic nie przynosi — jej wiersz w dochodach i tak rozkładasz, ale nie ma czego przeliczać: suma jest ta sama. Przyciski są trzy: dochód całkowity, wydatki całkowite i przepływ pieniężny. Dochód pasywny przelicza się razem z dochodem całkowitym i nie ma własnego przycisku. Na Drodze marzeń raportu w ogóle nie wypełniasz: zamiast niego po lewej stoją formularz Drogi marzeń i tabela twoich biznesów, a wszystkie liczby w nich wylicza gra.
Gra pyta tylko o sumy, które zmieniły się w trakcie tury. Nic się nie zmieniło — raport nie jest potrzebny. Twoją gotówkę prowadzi bank: tam nie ma czego przeliczać. Jeśli położysz wiersz w złym miejscu, gra nie karze, tylko podpowiada, i to coraz dokładniej: najpierw po prostu „nie tutaj”, potem zasady wszystkich sekcji, a na końcu nazwa właściwej. Błąd nie kosztuje cię ani tury, ani pieniędzy.
Pola Koła życia
- Przepływ pieniężny — dostajesz dochód całkowity minus wydatki całkowite. Jeśli wynik jest ujemny, płacisz tę kwotę bankowi.
- Okazja — wybierasz talię: transakcja na zysk kapitałowy albo na przepływ pieniężny. Dobierasz jedną kartę.
- Rynek — pojawia się kupiec na twoje aktywa albo następuje zdarzenie gospodarcze. Dobierasz jedną kartę.
- Wydatki — nieprzewidziany koszt. Nie można odmówić, ale często jest wybór: gotówka albo karta kredytowa. Niektóre koszty są warunkowe: jeśli nie masz dzieci albo danego aktywa, nie dotyczą cię. Rzecz kupiona na kredyt nigdy nie trafia do aktywów: zostają ci tylko raty za nią.
- Dobroczynność — oddajesz 10 % dochodu całkowitego i przez trzy kolejne tury rzucasz jedną albo dwiema kostkami, do wyboru.
- Dziecko — jeszcze jedno dziecko, najwyżej troje. Wydatki rosną o koszt dziecka z twojego zawodu.
- Zwolnienie z pracy — zapłać sumę wszystkich wydatków i pomiń trzy tury. W tym czasie nadal możesz kupować i sprzedawać. W pojedynku tych tur nie przeklikujesz: czekasz, aż któryś z rywali rozegra tyle samo swoich tur. Podczas czekania jest quiz z trzech pytań na podstawie tej pomocy: odpowiesz dobrze na wszystkie trzy i rzucasz od razu. Dwie błędne odpowiedzi na jedno pytanie i quiz zaczyna się od nowa z nowymi pytaniami. Jeśli rywal zagra pierwszy, możesz dokończyć quiz albo go pominąć. A jeśli nie ma na kogo czekać — rywale skończyli swoje plansze, wyszli albo też pomijają tury — kostka wraca dopiero po quizie.
Transakcje, rynek i sprzedaż
Kartę transakcji widzą wszyscy, ale decyzja należy do tego, kto ją wyciągnął — i zapada od razu, przed wypełnieniem raportu. Patrz nie na cenę, tylko na to, ile dany składnik aktywów przynosi co miesiąc w stosunku do włożonych pieniędzy.
Na karcie rynku sprzedać może każdy gracz, który ma właśnie taki składnik aktywów. Kolejność idzie zgodnie z ruchem wskazówek zegara od tego, czyja jest tura, a nie według tego, kto szybciej kliknie.
W trybie klasycznym kupiec bierze od każdego gracza tylko jedną nieruchomość. W pojedynku możesz sprzedać wszystko, co pasuje: sprzedajesz jedną, przeliczasz raport, a potem wybierasz, czy sprzedać następną.
Jeśli cena sprzedaży nie pokrywa kredytu hipotecznego na nieruchomość, bank nie pozwoli na transakcję, dopóki nie dopłacisz różnicy gotówką.
W każdej swojej turze możesz sprzedać bankowi składnik aktywów. Nieruchomość kupuje po pełnej cenie zakupu i spłaca z niej kredyt hipoteczny; akcje za połowę wartości rynkowej; biznesy i wszystko inne za połowę wkładu własnego. To ratunek, gdy pilnie potrzebujesz gotówki.
W pojedynku możesz sprzedać nieruchomość, działkę albo biznes rywalowi przez ogłoszenie — patrz następna sekcja. Wspólnych zakupów nie ma.
Ogłoszenia (pojedynek)
- W pojedynku możesz wystawić nieruchomości, działki i biznesy z Koła na sprzedaż rywalom po własnej cenie: Giełda, zakładka Ogłoszenia. Cena może być dowolna, byle nie niższa niż kredyt hipoteczny: z zapłaty spłacasz bank. Bez kredytu możesz sprzedać nawet za 1.
- Wystawiony obiekt od razu znika z twojego raportu: usuwasz jego wiersze i przeliczasz sumy. Dopóki nikt go nie kupi, nie przynosi dochodu i nie liczy się do dochodu pasywnego.
- Kupujesz w swojej turze — tak samo, jak sprzedajesz bankowi. Kredyt hipoteczny przechodzi na kupującego: płaci on gotówką cenę minus kredyt, a potem rozkłada wiersze obiektu w swoim raporcie.
- Gdy ktoś kupi twój obiekt, pieniądze przychodzą od razu, nawet w środku twojej tury. Nie ma czego rozkładać: gotówkę prowadzi gra.
- Ogłoszenie możesz zdjąć w swojej turze — obiekt wraca do raportu i znów rozkładasz jego wiersze. Jeśli zaczyna się bankructwo, wszystkie twoje ogłoszenia znikają same, żeby aktywa można było sprzedać bankowi.
- Na Drodze marzeń ogłoszeń nie ma. Gra nie proponuje pożyczki na zakup z ogłoszenia: weź ją przyciskiem „Bank”, a potem kupuj.
Bank, pożyczki i długi
- Pożyczki bierze się tylko w tysiącach. Każde pożyczone 1 000 dodaje co miesiąc 100 do wydatków.
- Kolejność jest taka: weź pożyczkę, przelicz raport, a potem kupuj.
- Brakuje gotówki na zakup — bank sam zaproponuje pożyczkę dokładnie na brakującą kwotę, zaokrągloną w górę do tysiąca.
- Bank nie da pożyczki, przez którą twój przepływ pieniężny przestałby być dodatni.
- Długi spłaca się tylko w całości. Wyjątkiem jest pożyczka bankowa: można ją spłacać po 1 000.
- Podatków, innych wydatków i kosztów dzieci nie da się spłacić nigdy.
- Na Drodze marzeń pożyczek nie ma.
Bankructwo
Następuje na polu przepływu pieniężnego, gdy przepływ jest ujemny, a nie masz gotówki, żeby go zapłacić. A także wtedy, gdy obowiązkowej płatności — zwolnienia z pracy albo prezentu dla dziecka, które się wyprowadziło — nie pokryje ani gotówka, ani pożyczka. I wtedy, gdy strata na pozycjach krótkich jest większa, niż pokryjesz gotówką i pożyczką bankową: bank zamyka je od razu, a brakująca kwota uruchamia bankructwo.
- Sprzedajesz bankowi to, co uznasz za stosowne — po jednej pozycji, po cenie odkupu — a po każdej sprzedaży raport od razu się przelicza. Potem przyciskiem „Bank” spłacasz długi, aż przepływ przestanie być ujemny — wystarczy zero — a gotówka wyjdzie z minusa. Sprzedaż akcji nie zmienia przepływu: podnosi go tylko spłata długu. Nie chcesz wybierać — „Sprzedaj wszystko”: bank sam wszystko sprzeda, a raport przeliczy się raz. Czas na decyzję liczy się od nowa po każdej sprzedaży i każdej spłacie. Potem pomijasz trzy tury. W pojedynku obowiązuje to samo czekanie zamiast klikania, z tym samym quizem: trzy dobre odpowiedzi i kostka znów jest twoja.
- Wszystko sprzedane, a przepływ dalej ujemny — wtedy bank umarza połowę kredytu samochodowego, kart kredytowych i zakupów na raty, razem z połową ich rat.
- Jeśli i to nie pomoże, gracz odpada z gry.
Giełda: akcje, krótka sprzedaż, opcje
- Na giełdzie jest sześć rodzajów akcji. Nie płacą dywidend: zarobić można tylko na różnicy cen.
- Cena zmienia się po turze każdego gracza. Przedział na karcie to wskazówka, a nie granica.
- Akcje można kupić tylko z wyciągniętej karty, po bieżącej cenie. Sprzedawać można w dowolnym momencie swojej tury. Nie więcej niż 10 000 akcji w jednej transakcji.
- Pozycja długa to zwykły zakup: akcje są twoje i zarabiasz, gdy cena rośnie. Tak giełda oznacza kupione akcje.
- Każda cena zakupu to osobny pakiet: własny wiersz w raporcie i na giełdzie, z własną liczbą akcji i ceną. Jeśli dokupisz akcje po innej cenie, pojawi się drugi wiersz, bez średniej ceny; po tej samej cenie akcje dołączą do istniejącego wiersza. Sprzedajesz pakiet: wybierz jego wiersz w „Moich pozycjach”.
- Krótka sprzedaż to odwrotność, zakład na spadek: sprzedajesz pożyczone akcje teraz, a odkupujesz później. Pozycję krótką otworzysz tylko z dobranej karty — wskazuje ona walor; odkupić możesz w każdej swojej turze. Pieniądze ze sprzedaży leżą w kopercie i nie należą do ciebie. Jeśli cena dojdzie do dwukrotności ceny otwarcia, bank żąda odkupu. A jeśli strata na pozycjach krótkich urośnie ponad to, co pokryjesz gotówką i pożyczką bankową, bank zamyka je od razu — a brakująca kwota uruchamia bankructwo.
- Opcje liczy się w opcjach: jedna opcja to sto akcji, a naraz bierzesz od 1 do 100 opcji. Termin liczy się w pełnych okrążeniach wszystkich graczy. Na ostatnim okrążeniu gra zaproponuje wykonanie: odmówisz albo nic nie powiesz, a premia przepadnie w całości. Wykonać można tylko wtedy, gdy cena jest już po właściwej stronie ceny wykonania.
- Split podwaja liczbę akcji i dzieli cenę na pół; scalenie akcji działa odwrotnie. Nikt na tym ani się nie bogaci, ani nie biednieje, a gra sama poprawi wiersz w raporcie — nie trzeba go przenosić.
- Spółka może zbankrutować: cena spada do 0, akcje i opcje call przepadają, a opcje put i pozycje krótkie wypłacają maksimum.
Wyjście na Drogę marzeń
Warunek: dochód pasywny co najmniej dwa razy większy od wydatków całkowitych. Wystarczy równość. Sprawdza się to tylko na początku twojej tury.
- Twój dochód na wyjściu to dochód pasywny pomnożony przez 100. Tyle dostajesz w każdy dzień dochodu.
- Kwota docelowa to dochód na wyjściu plus 50 000.
- Na Drodze marzeń są dwie kostki, nie ma pożyczek, a karty transakcji, rynku i wydatków już cię nie dotyczą. Raportu też tam nie wypełniasz: Koło życia masz za sobą.
Pola Drogi marzeń
- Dzień dochodu — dostajesz bieżący dochód z Drogi marzeń, i gdy na nim staniesz, i gdy go miniesz.
- Biznes — kup go za wkład własny. Jeśli biznes już do kogoś należy, właściciel musi go sprzedać za dwukrotność wkładu, a następnemu kupującemu za trzykrotność. Jeśli do zakupu potrzebny jest rzut, musisz wyrzucić co najmniej podaną liczbę.
- Twój własny biznes — możesz kupić franczyzę: zapłać wkład jeszcze raz i dostawaj przepływ jeszcze raz. Jedna franczyza na jedno wejście na pole.
- Marzenie — kup je, jeśli masz gotówkę. Twoje własne wygrywa grę. Możesz kupić też każde inne marzenie, ale nic ci nie da; jeśli wybrał je rywal, jego cena dla niego podwaja się, ale tylko jeden raz.
- Dobroczynność — oddajesz 10 % dochodu z Drogi marzeń i przez trzy kolejne tury rzucasz 1, 2 albo 3 kostkami, do wyboru.
- Kontrola skarbowa i pozew — minus połowa gotówki.
- Rozwód — minus cała gotówka.
- Oferta publiczna — zapłać i rzuć kostką. Wyrzucisz co najmniej potrzebną liczbę — dostajesz wypłatę; jeśli nie, pieniądze przepadają. Po sukcesie pole jest zamknięte do końca gry.
Jak wygrać grę
Wygrywa ten, kto pierwszy kupi swoje marzenie albo podniesie dochód z Drogi marzeń do kwoty docelowej, kupując biznesy. Na tym gra się kończy — drugiego miejsca za zwycięstwo nie ma, a pozostałych układa się według wyników.
Gra kończy się też wtedy, gdy przy stole zostaje tylko jeden gracz.
Czas na decyzję i utrata połączenia
- Każdy ma czas na decyzje — rzut, zakup, odpowiedź na kartę rynku. Ile sekund, wybiera się w pokoju przed startem: od 30 do 300, domyślnie 60. Czas minie — rzut zostanie wykonany za ciebie, zakup odrzucony, a odpowiedź policzona jako odmowa. Kary nie ma.
- Na wypełnianie raportu nie ma limitu czasu: zajmij się nim tyle, ile potrzebujesz.
- Jeśli połączenie zostanie zerwane, cała gra czeka minutę. Wrócisz — grasz dalej od tego samego miejsca i samodzielnie kończysz swój raport.
- Każdy gracz ma jedną taką przerwę na grę. Drugi raz stół nie poczeka: twoje tury będą mijać same i nikt nie poprosi cię o raport. Ale nie odpadasz z gry — możesz wrócić w każdej chwili, póki ona trwa, a wszystko, co twoje, zostaje przy tobie.
- Tyle że stół gra za ciebie najprostszym możliwym sposobem: kostka jest rzucana za ciebie, każda propozycja odrzucana, a obowiązkowe płatności — nieprzewidziane wydatki, dzieci, zwolnienie z pracy — schodzą z twojej gotówki. Nikt nie kupuje za ciebie nowych aktywów, więc pieniędzy może zabraknąć: jeśli na polu przepływu pieniężnego przepływ okaże się ujemny, a gotówki nie zostanie, twoje miejsce bankrutuje na zwykłych zasadach. To jedyny sposób, żeby przegrać grę pod nieobecność — i im dłużej cię nie ma, tym jest bliżej.
- Jeśli przy stole nie zostanie nikt połączony, gra kończy się minutę później bez zwycięzcy.
- Z gry możesz też wyjść samodzielnie, w ustawieniach stołu. To liczy się jako odpadnięcie: do tej gry nie ma powrotu, a pozostali kończą ją bez ciebie.
Pomoc prowadzącego
- Prowadzący może poprosić o dostęp do twojego ekranu, żeby pokazać, jak rozłożyć raport albo wykonać ruch. Prośba przychodzi w okienku, a ty decydujesz: „Zezwól” albo „Nie”.
- Dostęp daje się raz na grę. Póki jest otwarty, prowadzący widzi twój stół i może działać za ciebie, a ty widzisz jego kursor z imieniem i wiersze, które rozkłada.
- O „Wyjdź z gry” i bankructwie decydujesz tylko ty — prowadzący nie zrobi tego za ciebie. Gdy jesteś offline, prowadzący może tylko patrzeć.
- Dostęp możesz zamknąć w każdej chwili przyciskiem „Zamknij dostęp” u góry ekranu.
Aktywa
Coś wartościowego, co do ciebie należy: nieruchomość, biznes, akcje, lokata. Najbardziej przydatne aktywa co miesiąc przynoszą pieniądze — i właśnie z nich składa się dochód pasywny.
PrzykładDom na dwa mieszkania z przepływem 200 miesięcznie to aktywo: stoi w bilansie i daje ci wiersz w dochodach. Akcje na giełdzie tej gry to też aktywa, ale nie przynoszą dochodu.
Pasywa
Dług, który musisz oddać: kredyt hipoteczny, kredyty, karta kredytowa, pożyczka bankowa. Prawie każde zobowiązanie ma miesięczną ratę.
PrzykładKredyt samochodowy na 4 000 stoi w pasywach bilansu, a jego rata 80 — w wierszach wydatków. Spłać kredyt w całości, a znikną oba wiersze.
Dochód pasywny
Pieniądze, które wpływają bez twojej pracy: czynsz, dochód z biznesu, odsetki, dywidendy. Pensja się nie liczy — to zapłata za twój czas.
PrzykładDom przynosi 200, a pralnia 150 — dochód pasywny wynosi 350. Właśnie to porównuje się z wydatkami, gdy rozstrzyga się, czy czas na Drogę marzeń.
Przepływ pieniężny
To, co zostaje na koniec miesiąca: dochód całkowity minus wydatki całkowite. Może być też ujemny — i wtedy co miesiąc biedniejesz.
PrzykładDochód całkowity 1 950, wydatki całkowite 970 — przepływ 980. Dokładnie tyle dostajesz na każdym polu przepływu pieniężnego.
Wkład własny
Część ceny, którą kupujący płaci własnymi pieniędzmi. Resztę zwykle pożycza się pod zastaw kupowanej rzeczy.
PrzykładDom kosztuje 60 000: wkład 12 000 gotówką i 48 000 kredytu hipotecznego. W grze wkład własny na nieruchomość to zawsze 20 % ceny. Stopę zwrotu z transakcji liczy się od wkładu — od tego, co włożysz z własnej kieszeni.
Dywidenda
Część zysku spółki, którą wypłaca ona akcjonariuszom — za każdą posiadaną akcję.
PrzykładSześć rodzajów akcji na giełdzie tej gry nie płaci dywidend, więc w ogóle nie pojawiają się w dochodach — tylko w aktywach. Zarabia się na nich na różnicy cen.
Stopa zwrotu z inwestycji
Jaką część włożonych pieniędzy inwestycja zwraca w ciągu roku. Pomaga porównywać transakcje o różnych cenach.
PrzykładWkład 5 000 i przepływ 200 miesięcznie: 2 400 w ciągu roku, czyli 48 % tego, co włożono. Transakcja za 2 000 z przepływem 100 daje 60 % — taniej i lepiej.
Lokata terminowa
Pieniądze złożone w banku na z góry określony czas i z góry określony procent. Nie wypłacisz ich wcześniej, nic nie tracąc.
PrzykładOdsetki od lokat trafiają do raportu w wierszu „Odsetki”. W taliach tej gry lokat nie ma, więc na razie ten wiersz zawsze wynosi zero — ale w prawdziwym formularzu istnieje.
Opcja call
Prawo do kupna akcji po cenie ustalonej z góry — cenie wykonania — przed upływem terminu. To zakład na wzrost. Za prawo płacisz premię i ona nie wraca.
PrzykładOpcja call na 100 akcji, cena wykonania 50, premia 4 za akcję. Cena wzrosła do 60 — wykonanie daje ci do ręki 1 000, a za całe życie opcji wychodzi 600.
Opcja put
Prawo do sprzedaży akcji po cenie wykonania przed upływem terminu. To zakład na spadek.
PrzykładOpcja put na 100 akcji, cena wykonania 30, premia 3. Cena spadła do 22 — do ręki 800, a za całe życie opcji 500. Jeśli cena nie spadnie, przepada tylko premia.
Krótka sprzedaż
Sprzedaż pożyczonych akcji teraz — i odkup później. Jeśli cena spadnie, jesteś na plusie. Jeśli wzrośnie, jesteś na minusie, a strata nie ma żadnej granicy.
PrzykładKrótka sprzedaż 100 akcji po 40: 4 000 trafia do koperty, ale to nie twoje pieniądze. Odkup po 25 — zarobek 1 500.
Kredyt hipoteczny
Długi kredyt zabezpieczony nieruchomością. Nie spłacasz — bank zabiera nieruchomość.
PrzykładKredyt hipoteczny na własne mieszkanie figuruje jako wiersz w wydatkach. Przy kupionym domu kredyt hipoteczny jest w bilansie, a jego ratę już odjęto od przepływu z nieruchomości.
Bankructwo
Sytuacja, w której nie ma już czym spłacać długów. Majątek sprzedaje się, żeby rozliczyć się z wierzycielami.
PrzykładNa polu przepływu pieniężnego przepływ wynosi −300, a gotówki masz 100 — zaczyna się bankructwo: aktywa idą do banku, a ty pomijasz trzy tury.
WzórDochód pasywny = odsetki + dywidendy + przepływy z nieruchomości + przepływy z biznesów
Pensja się tu nie liczy.
PrzykładOdsetek i dywidend nie ma, dom przynosi 200, biznes 150.
- 0 + 0 + 200 + 150 = 350
WzórDochód całkowity = dochód pasywny + pensja
PrzykładDochód pasywny 350, pensja 1 600.
- 350 + 1 600 = 1 950
WzórWydatki całkowite = suma wszystkich wierszy wydatków
Razem z kosztami dzieci i ratą pożyczki bankowej. Kredyt hipoteczny na kupioną nieruchomość się tu nie liczy: jego ratę już odjęto od przepływu z tej nieruchomości.
PrzykładPodatki 280, kredyt hipoteczny 200, kredyt samochodowy 80, karta kredytowa 60, zakupy na raty 50, inne 300.
- 280 + 200 + 80 + 60 + 50 + 300 = 970
WzórPrzepływ pieniężny = dochód całkowity − wydatki całkowite
PrzykładDochód całkowity 1 950, wydatki całkowite 970.
- 1 950 − 970 = 980
WzórStopa zwrotu z transakcji = (przepływ pieniężny × 12) ÷ wkład własny
Żeby uzyskać wynik w procentach, pomnóż go przez 100.
PrzykładPrzepływ 200 miesięcznie, wkład 5 000.
- 200 × 12 = 2 400
- 2 400 × 100 ÷ 5 000 = 48
WzórRata pożyczki = kwota pożyczki ÷ 1 000 × 100
Pożyczki bierze się tylko w tysiącach i spłaca po 1 000.
PrzykładPożyczka 3 000.
- 3 000 ÷ 1 000 × 100 = 300
WzórRata karty kredytowej = 3 % długu
Wydatek opłacony kartą od razu staje się wydatkiem stałym.
PrzykładKoszt 1 500 zapłacono kartą kredytową.
- 1 500 × 3 ÷ 100 = 45
WzórDobroczynność = 10 % dochodu całkowitego na Kole życia; 10 % dochodu z Drogi marzeń na Drodze
PrzykładNa Kole życia: dochód całkowity 1 950. Na Drodze marzeń: dochód z Drogi 96 300.
- 1 950 × 10 ÷ 100 = 195
- 96 300 × 10 ÷ 100 = 9 630
WzórKoszt zwolnienia z pracy = suma wydatków całkowitych
Płaci się raz, a potem pomija trzy tury.
PrzykładWydatki całkowite 970 — przy zwolnieniu 970 idzie do banku.
WzórSprzedaż nieruchomości = cena sprzedaży − kredyt hipoteczny na nieruchomość
Jeśli wynik jest mniejszy od zera, gracz dopłaca różnicę — inaczej bank nie pozwoli na transakcję.
PrzykładW pierwszym przypadku sprzedajesz dom za 65 000 z kredytem hipotecznym 50 000. W drugim przypadku kupiec daje 40 000 przy kredycie 45 000.
- 65 000 − 50 000 = 15 000
- 40 000 − 45 000 = −5 000
WzórSprzedaż akcji = liczba × cena sprzedaży
Przykład100 akcji po 25.
- 100 × 25 = 2 500
WzórOdkup składnika aktywów przez bank = nieruchomość — cena zakupu; akcje — liczba × cena ÷ 2; wszystko inne — pozostały dług + wkład własny ÷ 2
Z tej kwoty bank spłaca dług na nieruchomości, a reszta zostaje ci w ręku: przy nieruchomości to cały wkład własny, przy biznesach i wszystkim innym — jego połowa. Akcje bank bierze za połowę wartości rynkowej.
PrzykładDom kupiony za 60 000, z kredytem hipotecznym 50 000. 100 akcji po 30. Biznes za 8 000 bez długu.
- 60 000 − 50 000 = 10 000
- 100 × 30 ÷ 2 = 1 500
- 8 000 ÷ 2 = 4 000
WzórUmorzenie przy bankructwie = pozostały dług ÷ 2 i jego rata ÷ 2
Tylko kredyt samochodowy, karty kredytowe i zakupy na raty. Kredytu hipotecznego na mieszkanie i kredytu studenckiego się nie umarza.
PrzykładKredyt samochodowy 4 000 z ratą 80.
- 4 000 ÷ 2 = 2 000
- 80 ÷ 2 = 40
WzórPróg wyjścia na Drogę marzeń = dochód pasywny ≥ 2 × wydatki całkowite
PrzykładWydatki całkowite 970. Dochód pasywny 2 000 — wyjście jest otwarte.
- 2 × 970 = 1 940
WzórDochód na wyjściu = dochód pasywny × 100
PrzykładDochód pasywny w chwili wyjścia 2 000.
- 2 000 × 100 = 200 000
WzórKwota docelowa do zwycięstwa = dochód na wyjściu + 50 000
PrzykładDochód na wyjściu 200 000.
- 200 000 + 50 000 = 250 000
WzórDochód z Drogi marzeń = dochód na wyjściu + przepływ każdego biznesu × (1 + liczba jego franczyz)
PrzykładDochód na wyjściu 200 000, jeden biznes z przepływem 14 000 i jedną franczyzą.
- 14 000 × (1 + 1) = 28 000
- 200 000 + 28 000 = 228 000
WzórCena odsprzedaży biznesu = (liczba wcześniejszych zakupów + 1) × wkład własny × (1 + liczba franczyz)
Kupujący musi kupić biznes razem ze wszystkimi jego franczyzami.
PrzykładBiznes z wkładem 300 000 kupiono raz, bez franczyz.
- (1 + 1) × 300 000 × (1 + 0) = 600 000
WzórCena marzenia po cudzym zakupie = cena bazowa × 2, jeden raz
PrzykładMarzenie kosztuje 100 000, a kupił je inny gracz.
- 100 000 × 2 = 200 000
WzórWynik krótkiej sprzedaży = (cena sprzedaży − cena odkupu) × liczba akcji
PrzykładSprzedano 100 akcji po 40. W pierwszym przypadku odkup był po 25, w drugim po 55.
- (40 − 25) × 100 = 1 500
- (40 − 55) × 100 = −1 500
WzórWynik opcji = (cena opcji za akcję − premia za akcję) × liczba akcji
Aktywna opcja ma własną cenę, którą co turę przelicza się na nowo: różnica między ceną a ceną wykonania plus wartość czasowa, która topnieje razem z terminem. Aktywną opcję zawsze można sprzedać — dostajesz tę cenę pomnożoną przez liczbę. Premię już zapłacono i nie wraca. Stracić wszystko można tylko w jeden sposób: dopuścić do upływu terminu.
PrzykładOpcja call na 100 akcji, premia 4 za akcję. Cena opcji doszła do 10 za akcję — do ręki 1 000, wynik 600. A jeśli opcja jest warta tylko 1, to do ręki 100 i wynik −300: nie wszystkie pieniądze wróciły, ale część tak.
- 10 × 100 = 1 000
- (10 − 4) × 100 = 600
- 1 × 100 = 100
- (1 − 4) × 100 = −300
WzórSplit akcji = liczba × 2, cena ÷ 2
Nieparzystą cenę się zaokrągla: 100 akcji po 25 zamienia się w 200 akcji po 13.
Na wykresie giełdy ceny sprzed splitu przelicza się na obecne akcje, a sam split zaznacza kreską: wykres się nie załamuje, bo nikt nic nie stracił.
Przykład100 akcji po 30.
- 100 × 2 = 200
- 30 ÷ 2 = 15
WzórScalenie akcji = liczba ÷ 2, cena × 2
Przykład200 akcji po 8.
- 200 ÷ 2 = 100
- 8 × 2 = 16